Γράφει ο Παναγιώτης Κωστογιάννης, Γεωπόνος ΓΠΑ
Η συγκομιδή της ελιάς εξαρτάται από το τελικό προϊόν. Ο καρπός αρχίζει να ωριμάζει όταν εμφανιστούν σε αυτόν μωβ κηλίδες οι οποίες μεγαλώνουν ώσπου να ωριμάσει και να αποκτήσει το πραγματικό χρώμα της ποικιλίας του. Οι ελιές που συγκομίζονται για την παραγωγή λαδιού παράγουν αρωματικό λάδι όταν ο καρπός αρχίζει να ωριμάζει, ενώ έχουν την μεγαλύτερη περιεκτικότητα σε λάδι όταν έχουν ωριμάσει και έχουν αποκτήσει μαύρο χρώμα. Στόχος για την συγκομιδή είναι η χρυσή τομή μεταξύ καλής ποιότητας και υψηλής περιεκτικότητας λαδιού. Η εποχή της συγκομιδής επηρεάζει την παραγωγή της επόμενης χρονιάς. Έτσι λοιπόν όταν οι ελιές συγκομίζονται λίγο πριν ωριμάσουν (πράσινες) η παραγωγή την επόμενη χρονιά αυξάνεται. Αντίθετα αν καθυστερήσει η συγκομιδή μειώνεται καθώς επίσης υποβαθμίζεται και η ποιότητα του λαδιού. Στην περιοχή μας η συγκομιδή γίνεται από τέλος Οκτωβρίου έως τα μέσα Δεκεμβρίου.
Ακολουθεί το κλάδεμα και η λίπανση της ελιάς. Με το κλάδεμα, μειώνουμε την ένταση της παρενιαυτοφορίας, του φαινομένου εκείνου κατά το οποίο μια χρονιά υψηλής παραγωγής της ελιάς ακολουθείται από μια χρονιά χαμηλότερης, ακόμη και μηδενικής καρποφορίας. Επίσης εξαρτάται από πολλές παραμέτρους όπως η ηλικία των δέντρων, η πυκνότητα φύτευσης στον ελαιώνα. Η ελιά καρποφορεί σε κλαδιά βλάστησης προηγούμενης χρονιάς. Αυτό σημαίνει ότι η ετήσια βλάστηση δεν προσφέρει καρπό επομένως αν κλαδέψουμε έντονα δεν αυξάνουμε την παραγωγή. Λόγω της παρενιαυτοφορίας που προαναφέρθηκε, την χρονιά υψηλής παραγωγής το κλάδεμα είναι πιο ελαφρύ ώστε να έχουμε ικανοποιητική βλαστική ανάπτυξη και επομένως να ενισχύσουμε την καρποφορία την επόμενη χρονιά που η παραγωγή θα είναι χαμηλότερη. Αν δηλαδή διατηρήσουμε περισσότερο φύλλωμα μειώνουμε την διάθεση της ελιάς για βλαστική ανάπτυξη και αυξάνουμε την διάθεση για καρποφορία. Την χρονιά χαμηλότερης παραγωγής το κλάδεμα είναι πιο αυστηρό. Προσπαθούμε να κλαδεύουμε τις ελιές με τέτοιο τρόπο ώστε να αφήνουμε χώρο από πάνω για να μπαίνει φωτισμός, για να ενισχύουμε τη φωτοσύνθεση, καθώς και τον αερισμό για να μην αναπτύσσονται εύκολα ασθένειες. Μετά το κλάδεμα ψεκάζουμε τα ελαιόδεντρα με χαλκό για απολύμανση από ασθένειες και αλείφουμε με πάστα κλαδέματος τις μεγάλες τομές. Επανάληψη του ψεκασμού με χαλκό γίνεται από τέλος Φεβρουαρίου και μετά κατά την διάρκεια των βροχών την άνοιξη.
Η λίπανση της ελιάς εξαρτάται απ’ το κλάδεμα καθώς και από άλλες παραμέτρους όπως η ηλικία και η ανάπτυξη των δέντρων και η ποικιλία της ελιάς αν δηλαδή προορίζεται για ελαιόλαδο ή για επιτραπέζια χρήση. Τα βασικά θρεπτικά στοιχεία που περιέχονται στα λιπάσματα της ελιάς είναι το άζωτο που ενισχύει τη βλαστική ανάπτυξη των ελαιόδεντρων, την αύξηση της χλωροφύλλης, καθώς και τη βελτίωση της ικανότητας του δέντρου να αφομοιώνει άλλα στοιχεία. Το κάλιο είναι απαιραίτητο στοιχείο για τη λίπανση της ελιάς που πρέπει να διατίθεται σε σημαντική ποσότητα για να έχουμε καλή καρποφορία, υψηλή παραγωγή, αύξηση της ελαιοπεριεκτικότητας καθώς και αντοχή σε μυκητολογικές ασθένειες και παγετό. Συμπληρωματικά, η καλλιέργεια της ελιάς απαιτεί μικρότερες ποσότητες σε φώσφορο που επηρεάζει την ανθοφορία και την καρπόδεση του ελαιόδεντρου και φαίνεται να επιταχύνει και την ωρίμανση του καρπού. Η λίπανση της ελιάς με βόριο είναι αναγκαία, καθώς το βόριο αποτελεί κρίσιμο ιχνοστοιχείο για την ανθοφορία και την καρπόδεση της ελιάς που σχετίζεται με την εμφάνιση της παρενιαυτοφορίας. Το βόριο μπορεί να προστεθεί τόσο μέσω του εδάφους με λίπασμα βορίου (βόρακας), όσο και μέσω διαφυλλικής λίπανσης. Άρα λοιπόν χρησιμοποιούμε πλήρες λίπασμα το οποίο πρέπει να περιέχει οπωσδήποτε βόριο και συνίσταται να είναι και με σταθεροποιητή προκειμένου να μην ξεπλένεται με το νερό και να αφομοιώνονται τα θρεπτικά στοιχεία όταν το δέντρο τα έχει ανάγκη. Η ενδεικτική ποσότητα λιπάσματος είναι 100 γραμμάρια ανά έτος ηλικίας ανά δέντρο για τα νεαρά δέντρα και από 2-4 κιλά ανά δέντρο στα μεγαλύτερης ηλικίας.
